Tüp Dolum Makinası; diş macunu, kozmetik krem, jel, maske, bal, reçel, pekmez ve benzeri yoğun ürünleri 30–200 cc aralığında tüp ambalajlara dolduran yarı otomatik makinadır.
Tüp Dolum Makinası
Tüp Dolum Makinası, krem, macun, jel ve benzeri yoğun kıvamlı ürünleri tüp ambalajlara belirlenen hacimde doldurmak için kullanılan yarı otomatik bir makinadır. Diş macunu, cilt bakım kremi, maske, bal, reçel ve pekmez gibi akışkanlığı düşük ürünler 30–200 cc dolum aralığında çalışılabilir.
Tüp ambalajlar; ürünü dış ortamdan koruyan, kontrollü miktarda kullanılmasına imkân veren ve raf üzerinde az yer kaplayan ambalaj biçimleridir. Kozmetik, kişisel bakım, gıda ve teknik ürünlerde farklı tüp malzemeleri kullanılabilir. Makinenin dolum bölümü ise tüpün yalnızca dış ölçüsüne göre değil, içine girecek ürünün kıvamına ve akış davranışına göre hazırlanır.
Yoğun bir diş macunu ile yumuşak yapılı bir yüz kremi aynı hızda hareket etmez. Bal sıcaklığa bağlı olarak incelirken bazı kozmetik kremler bekledikçe koyulaşabilir. Bu nedenle dolum miktarı kadar ürün sıcaklığı, kıvamı, hava tutma eğilimi, ipliklenmesi ve dolum ağzından kopma biçimi de önem taşır.
Ürün tüp yerine şişe, kavanoz veya benzeri rijit ambalajlara doldurulacaksa otomatik krem dolum makinası kullanılır. Tüp dolumu ile şişe veya kavanoz dolumu, ambalajın taşınması ve dolum sonrasındaki kapatma işlemleri bakımından birbirinden farklıdır.
Yarı Otomatik Tüp Dolumu Nasıl Yapılır?
Yarı otomatik çalışmada operatör boş tüpü dolum konumuna yerleştirir. Makine ayarlanan hacimdeki ürünü tüpün içine aktarır. Dolumu tamamlanan tüp alınır ve sıradaki boş tüp yerleştirilir.
Dolum sırasında tüpün dik ve kararlı durması gerekir. Tüp ağzının dolum başlığıyla doğru hizalanmaması ürünün tüp dışına bulaşmasına neden olabilir. Kullanılacak tüpün çapı, uzunluğu, ağız açıklığı ve dolumdan sonra bırakılması gereken boşluk makine hazırlanırken paylaşılmalıdır.
Dolum ağzının tüp içine giriş mesafesi ürünün yapısına göre ayarlanır. Kalın macunlarda ürünün tüp tabanından başlayarak yerleşmesi hava boşluğu oluşmasını azaltabilir. Daha yumuşak kremlerde ise temiz ürün kesimi ve dolum sonunda damlama bırakmayan çalışma öne çıkar.
30–200 cc Dolum Aralığı
Makinenin doğrulanmış dolum aralığı minimum 30 cc, maksimum 200 cc'dir. Bu aralık, her ürünün bütün değerlerde aynı biçimde doldurulacağı anlamına gelmez. Gerçek dolum davranışı ürünün yoğunluğuna, sıcaklığına, tüp ölçüsüne ve dolum donanımına bağlıdır.
Hacim ile ağırlık aynı değer değildir. Örneğin 100 cc hacmindeki iki farklı ürün, yoğunlukları farklı olduğu için aynı gram ağırlığında olmayabilir. Üretim gram üzerinden takip edilecekse ürün yoğunluğu ve hedef net ağırlık birlikte belirtilmelidir.
Dolum miktarı değiştirilirken yalnızca makine ayarı değil, tüpün kullanılabilir iç hacmi de dikkate alınır. Tüpün kapatılacak veya katlanacak bölümünde yeterli boşluk bırakılmalıdır. Fazla doldurulan tüpün ağzına ürün bulaşabilir; bu durum sonraki kapama işlemini olumsuz etkileyebilir.
Hangi Ürünlerde Kullanılır?
Tüp Dolum Makinası, akışkanlığı dolum donanımına uygun olan krem, jel, macun, balm ve benzeri yoğun ürünlerde kullanılabilir. Ürün adı tek başına yeterli değildir. Aynı ürün grubundaki iki formül farklı kıvamda, sıcaklıkta veya yapışkanlıkta olabilir.
Diş ve Ağız Bakım Ürünleri
- Diş macunu
- Çocuk diş macunu
- Bitkisel diş macunu
- Hassas dişlere yönelik macunlar
- Diş parlatma macunları
- Uygun kıvamdaki ağız bakım jelleri
Diş macunu yüksek kıvamlı, hava tutabilen ve dolum ağzından zor kopabilen bir üründür. Formüldeki aşındırıcı parçacıklar, yoğunluk ve macunun tüp içinde yayılma biçimi dolum donanımını etkiler. Çizgili veya birden fazla renk içeren diş macunları ise standart tek ürün dolumundan farklı donanım ister.
Kozmetik Kremler
- El kremi
- Yüz kremi
- Vücut kremi
- Nemlendirici krem
- Göz çevresi kremi
- Ayak bakım kremi
- Güneş kremi
- Güneş sonrası bakım kremi
- Gece ve gündüz kremleri
- Masaj kremi
- Selülit bakım kremi
- Çatlak bakım kremi
Kozmetik kremlerin kıvamı formüldeki yağ, su, emülgatör ve aktif madde oranına göre değişir. Bazı kremler oda sıcaklığında rahat akarken bazıları dolum haznesinde karıştırma veya sıcaklık takibi isteyebilir. Böyle bir ihtiyaç varsa ürünün üretim ve dolum sıcaklığı önceden bildirilmelidir.
Yüz Temizleme ve Bakım Ürünleri
- Yüz temizleme jeli
- Yüz temizleme kremi
- Makyaj temizleme sütü
- Peeling kremi
- Arındırıcı yüz maskesi
- Kil maskesi
- Nem maskesi
- Uyku maskesi
- Yoğun bakım maskeleri
Peeling ve kil maskelerinde parçacık büyüklüğü önemlidir. İri, sert veya düzensiz parçacıklar standart dolum ağzında sıkışabilir ya da temas parçalarında aşınma oluşturabilir. Parçacıklı ürünler için numune çalışması yapılmadan uygunluk kararı verilmemelidir.
Saç Bakım Ürünleri
- Saç bakım kremi
- Saç maskesi
- Saç şekillendirici jel
- Saç şekillendirici krem
- Saç boyası kremi
- Oksidan içermeyen bakım kremleri
- Yoğun kıvamlı saç bakım ürünleri
Saç boyası ve kimyasal bakım ürünlerinde formülün 316L paslanmaz çelik, conta ve diğer temas parçalarıyla uyumu ayrıca kontrol edilmelidir. Oksitleyici veya kimyasal olarak güçlü ürünler standart conta ve hortumlarla kullanılmamalıdır.
Oksidan krem, saç boyası geliştirici krem ve benzeri ürünler şişe veya kavanozlara doldurulacaksa ürün reçetesine göre hazırlanan oksidan ve kozmetik krem dolum makinası kullanılabilir. Ambalaj türü değiştiğinde dolum başlığı, ürün besleme biçimi ve temas parçaları yeniden belirlenir.
Kişisel Bakım Ürünleri
- Tıraş kremi
- Tıraş sonrası balm
- Tüy dökücü krem
- El temizleme jeli
- Yoğun kıvamlı duş jeli
- Vücut peelingi
- Koruyucu bakım balmı
- Petrol jeli ve vazelin benzeri ürünler
Vazelin, balm ve balmumu içeren ürünler düşük sıcaklıkta çok koyu hâle gelebilir. Ürün sıcak doldurulacaksa dolum sıcaklığı, hazne yapısı ve temas parçalarının sıcaklığa uygunluğu önceden belirlenmelidir.
Dermokozmetik Ürünler
- Cilt bakım merhemleri
- Yoğun bakım kremleri
- Topikal bakım jelleri
- Koruyucu bariyer kremleri
- Bitkisel bakım macunları
- Veteriner bakım jelleri
İlaç niteliğindeki ürünlerde makinenin üretim alanı, temizlik biçimi, kayıt düzeni ve geçerli mevzuat şartları ayrıca ele alınmalıdır. Makinenin ürünü doldurabilmesi, tek başına ilaç üretimine uygunluk anlamına gelmez.
Yoğun Gıda Ürünleri
- Bal
- Pekmez
- Çekirdeksiz ve pürüzsüz reçel
- Çikolata kreması
- Fındık kreması
- Fıstık ezmesi
- Mayonez
- Hardal
- Ketçap
- Domates salçası
- Pürüzsüz soslar
- Pastacılık dolguları
Gıda ürünlerinde parçacık, lif, çekirdek ve kabuk bulunmaması gerekir. Reçel veya sos içinde bulunan iri parçalar dolum ağzını tıkayabilir. Sıcak dolum yapılacaksa ürün sıcaklığı ve tüp ambalajın ısı dayanımı birlikte kontrol edilmelidir.
Bal ve pekmez sıcaklığa bağlı olarak farklı hızlarda akar. Soğuk bal çok koyu olabilirken ılık ürün daha rahat hareket eder. Ürün sıcaklığının üretim boyunca büyük ölçüde değişmesi, aynı makine ayarında dolum davranışını etkileyebilir.
Teknik ve Endüstriyel Ürünler
- Gres
- Ayakkabı cilası
- Yoğun parlatıcı macunlar
- Silikon benzeri ürünler
- Uygun kıvamdaki yapıştırıcılar
- Dolgu ve tamir macunları
- Yoğun pigment pastaları
- Uygun kimyasal bakım ürünleri
Teknik ürünlerde kimyasal uyum en önemli konulardan biridir. Yapıştırıcı, silikon, pigment veya gres; conta, hortum ve metal yüzeyleri etkileyebilir. Yanıcı, hızlı sertleşen, çözücü içeren veya iki bileşenli ürünler standart donanım kapsamında kabul edilmemelidir.
Ürün Kıvamı Dolumu Nasıl Etkiler?
Yoğun ürünün tüpe aktarılabilmesi için ürünün hazneden dolum bölümüne düzenli ulaşması gerekir. Çok koyu ürünlerde hazne içinde boşluk oluşabilir veya ürün duvara tutunabilir. Daha yumuşak ürünlerde ise dolum sonunda damlama görülebilir.
İpliklenen ürünler dolum ağzından uzun bir uzantı bırakarak kopabilir. Diş macunu, silikon ve bazı yapıştırıcılar bu davranışı gösterebilir. Dolum ağzının biçimi ve ürün kesme hareketi buna göre hazırlanmalıdır.
Hava tutan kremler dolum sonrasında tüp içinde boşluk oluşturabilir. Ürünün karıştırma biçimi, dolumdan önce dinlendirilmesi ve hazneye aktarılması hava miktarını etkiler. Dolum makinası, içinde yoğun hava bulunan ürünü tek başına havasız hâle getirmez.
Parçacıklı Ürünlerde Dikkat Edilecek Noktalar
İçinde çekirdek, lif, bitki parçası, peeling tanesi veya sert mineral bulunan ürünler standart krem dolumundan farklı davranır. Parçacığın dolum ağzından geçebilecek büyüklükte olması gerekir.
Parçacıkların ürün içinde dibe çökmesi veya yüzeye çıkması, her tüpte aynı karışımın bulunmasını zorlaştırabilir. Böyle ürünlerde ürünün hazne içindeki homojenliği ayrıca korunmalıdır.
Tüp Ambalaj Seçimi
Dolum yapılacak tüpün malzemesi, çapı, uzunluğu, ağız biçimi ve iç kaplaması makine hazırlığında paylaşılmalıdır. Plastik, lamine ve alüminyum tüpler birbirinden farklı fiziksel özelliklere sahiptir.
Bu ürünün doğrulanmış görevi tüp dolumudur. Tüp kapatma, kaynak, katlama, kesme veya kodlama donanımının makine üzerinde bulunduğu kesinleşmeden bu işlemler standart özellik olarak yazılmamalıdır.
Tüpün arka bölümünde kapatma işlemi için boş alan bırakılmalıdır. Dolum miktarı belirlenirken nominal tüp hacmi yerine gerçek kullanılabilir iç hacim dikkate alınır.
Dolum Sonrası Kutulama ve Ürün Taşıma
Dolumu ve kapatma işlemi tamamlanan tüpler, kullanılacak karton kutunun ölçüsüne ve yerleştirme yönüne göre dikey kutulama makinasına aktarılabilir. Tüpün kutuya alınmadan önce doğru yönde ilerlemesi ve dış yüzeyinde ürün kalıntısı bulunmaması gerekir.
Dolum, kapatma, kodlama ve kutulama bölümleri arasındaki ürün aktarımı için tesis yerleşimine uygun bantlı konveyör kullanılabilir. Konveyör genişliği, ürünün devrilmeden taşınabileceği yüzey alanına ve makinelerin giriş-çıkış yüksekliğine göre hazırlanır.
316L Ürün Temas Yüzeyleri
Ürünle temas eden yüzeylerde 316L paslanmaz çelik kullanılır. Bu malzeme, kozmetik ve gıda üretiminde temizlenebilir yüzey yapısı ve korozyon direnci nedeniyle tercih edilir.
316L paslanmaz çelik kullanılması her kimyasal ürünün doğrudan doldurulabileceği anlamına gelmez. Formüldeki asit, tuz, çözücü, oksitleyici madde ve çalışma sıcaklığı temas parçalarıyla birlikte kontrol edilmelidir.
Temizlik ve Ürün Değişimi
Ürün değişiminde hazne, dolum ağzı, bağlantılar ve ürünle temas eden diğer bölümlerde önceki üründen kalıntı bırakılmamalıdır. Güçlü renk veren, kokulu, alerjen veya yağlı ürünler daha ayrıntılı temizlik isteyebilir.
Temizlik maddesi seçilirken hem ürün kalıntısını çıkarabilmesi hem de conta, hortum ve metal yüzeylere zarar vermemesi gerekir. Elektrikli ve pnömatik bölümlere doğrudan su tutulmamalıdır.
Gıda ve kozmetik ürünleri aynı makinada doldurulacaksa temizlik sırası, çapraz bulaşma riski ve işletmenin hijyen kuralları önceden belirlenmelidir.
Makine Hazırlanırken Gerekli Bilgiler
- Doldurulacak ürünün numunesi
- Ürünün yoğunluğu ve akış karakteri
- Ürünün dolum sıcaklığı
- Ürünün parçacık içerip içermediği
- Hedef dolum hacmi veya net ağırlık
- Tüpün malzemesi
- Tüp çapı ve uzunluğu
- Tüpün kullanılabilir iç hacmi
- Tüpün dolum sırasında duruş biçimi
- Dolumdan sonra uygulanacak kapatma yöntemi
- Bir vardiyada hedeflenen üretim miktarı
- Farklı ürün ve tüp ölçülerinin listesi
- Temizlik ve ürün değiştirme sıklığı
Bu bilgiler kesinleştiğinde dolum donanımı, ürün geçiş yolu, dolum ağzı ve tüp tutma bölümü gerçek üretim şartlarına göre hazırlanır.